สัญญาเช่า สัญญาจ้าง หรือใบเสนอราคา มักส่งกลับไปกลับมาหลายรอบ พอได้ "ฉบับแก้ล่าสุด" มา คำถามคือ แก้แค่ที่คุยกันไว้จริงไหม การอ่านเทียบด้วยตาทีละบรรทัดทั้งเหนื่อยและพลาดง่าย บทความนี้รวมวิธีหาจุดที่เปลี่ยนตามชนิดไฟล์ที่ได้รับ
ทำไมต้องเทียบก่อนเซ็น
ธนาคารแห่งประเทศไทยเตือนไว้ว่า อย่าเซ็นชื่อโดยไม่ได้อ่านหรือไม่เข้าใจเงื่อนไขในสัญญา และให้แน่ใจว่ารับเงื่อนไขได้ก่อนเซ็น
สคบ. แนะนำให้ผู้บริโภคตรวจว่าภาษาในสัญญารัดกุมและให้สิทธิครบถ้วน ตามที่เจรจากันไว้ และข้อตกลงที่ต้องการให้มีผลบังคับควรทำเป็นหนังสือ
ถ้าสัญญาถูกแก้หลายรอบ ตัวเลขหรือเงื่อนไขที่ไม่ได้คุยกันอาจเปลี่ยนไปโดยไม่รู้ตัว การเทียบฉบับเดิมกับฉบับใหม่จึงช่วยได้มาก
ได้ไฟล์ Word: ใช้ Compare หรือขอ Track Changes
ขอให้อีกฝ่ายเปิด Track Changes ก่อนแก้ ในแท็บ Review เลือก Tracking แล้วเลือก Track Changes Microsoft อธิบายว่าคำที่ถูกลบจะถูกขีดฆ่า คำที่เพิ่มจะถูกขีดเส้นใต้ และการแก้ของแต่ละคนแสดงคนละสี
ถ้าอีกฝ่ายไม่ได้เปิด Track Changes ใช้คำสั่ง Compare ในแท็บ Review เลือก Compare แล้วเลือกเทียบสองฉบับ (legal blackline) จากนั้นเลือกไฟล์ต้นฉบับและไฟล์ที่แก้แล้ว Word จะสร้างเอกสารใหม่ที่แสดงจุดที่เปลี่ยนเป็น tracked changes และไม่แก้ไฟล์ทั้งสองฉบับเดิม
ได้ไฟล์ Google Docs: ใช้ Compare documents
Google แนะนำฟีเจอร์นี้สำหรับการต่อรองสัญญาโดยตรง ในเมนู Tools เลือก Compare documents แล้วเลือกเอกสาร Google Docs อีกฉบับ ระบบจะแสดงความต่างเป็น "Suggested edits" ในเอกสารใหม่ ต้องเป็นเจ้าของเอกสารหรือมีสิทธิ์แก้ไขจึงใช้ได้
ได้ไฟล์ PDF: ใช้เครื่องมือเปรียบเทียบ PDF
สัญญามักถูกส่งมาเป็น PDF ซึ่งไม่มี Track Changes ให้ดู ใน Adobe Acrobat มีคำสั่ง Compare files ใน Acrobat Pro
อีกทางคือเครื่องมือ เปรียบเทียบไฟล์ PDF ของเรา ใช้ฟรีและทำในเบราว์เซอร์ ไฟล์ ไม่ถูกอัปโหลด จึงเหมาะกับสัญญาที่มีข้อมูลส่วนตัว
- เลือกไฟล์ฉบับเดิมและฉบับใหม่
- ระบบเทียบทีละคำ รองรับภาษาไทย บอกว่าต่างกันกี่จุด
- คำที่ถูกลบเป็น สีแดง คำที่เพิ่มเป็น สีเขียว กดที่จุดไหน หน้าเอกสารทั้งสองฉบับจะเปิดไปตรงนั้น
- ดาวน์โหลด PDF ทั้งสองฉบับที่ไฮไลต์แล้ว พร้อมรายการจุดที่เปลี่ยน เก็บไว้เป็นหลักฐานหรือส่งให้ทนายดูต่อ
ถ้าสัญญาเป็น ไฟล์สแกน ซึ่งเป็นรูปภาพ ต้องทำ OCR ก่อนให้มีข้อความ แล้วค่อยเทียบ และควรตรวจตัวเลขสำคัญด้วยตาอีกรอบ เพราะ OCR อาจอ่านผิดได้
เช็กลิสต์: จุดที่ควรดูเป็นพิเศษ
เครื่องมือบอกได้ว่า คำไหนเปลี่ยน แต่ความหมายต้องอ่านเอง ตรงเหล่านี้ควรอ่านละเอียดทุกครั้งที่มีการแก้
- ตัวเลขเงิน ค่าเช่า ราคา มัดจำ เงินประกัน ค่าปรับ
- ระยะเวลาและวันที่ กำหนดชำระ วันเริ่มและวันสิ้นสุดสัญญา ระยะแจ้งล่วงหน้า
- คำเล็ก ๆ ที่เปลี่ยนความหมาย เช่น "ต้อง" กับ "อาจ", "ไม่เกิน" กับ "ไม่น้อยกว่า", "และ" กับ "หรือ"
- ข้อที่ถูกลบทั้งข้อ โดยเฉพาะข้อที่ให้สิทธิฝ่ายเรา
- ชื่อ ที่อยู่ เลขทะเบียน ของคู่สัญญาและทรัพย์สิน
หลังเซ็นแล้ว
สคบ. ระบุว่าผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ ส่งมอบสัญญาให้แก่ผู้บริโภค และแนะนำให้คู่สัญญากับพยานลงชื่อต่อหน้ากันทุกฝ่าย เก็บฉบับที่เซ็นแล้วไว้คู่กับไฟล์ที่ไฮไลต์จุดเปลี่ยน จะช่วยได้มากถ้ามีข้อโต้แย้งภายหลัง
ถ้าต้องเซ็นสัญญา PDF เอง ใช้ เซ็น PDF ได้โดยไม่ต้องอัปโหลดไฟล์
หมายเหตุ
ข้อมูลในบทความนี้มาจากหน้าช่วยเหลือของ Microsoft, Google, Adobe และเอกสารของธนาคารแห่งประเทศไทยและ สคบ. ที่เปิดอ่านเมื่อ 29 กันยายน 2569 ชื่อเมนูอาจต่างกันตามรุ่นของโปรแกรม บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย สัญญาที่มีมูลค่าสูงควรให้ทนายความตรวจก่อนลงนาม
