ดาวน์โหลดโมเดลมาจะพิมพ์ 3 มิติ แต่ได้ไฟล์มาหลายแบบ ทั้ง .stl .obj และ .3mf หรือร้านพิมพ์ขอไฟล์ชนิดหนึ่งแต่เรามีอีกชนิด บทความนี้สรุปว่าแต่ละแบบเก็บอะไรได้ และควรเลือกใช้แบบไหน
สรุปสั้น ๆ
| ไฟล์ | เก็บอะไรได้ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| STL | รูปทรงเป็นสามเหลี่ยม มาตรฐานไม่มีสีหรือพื้นผิว | พิมพ์ 3 มิติ ใช้กันมานาน |
| OBJ | รูปทรง สีและพื้นผิวผ่านไฟล์ .mtl แยก | แลกเปลี่ยนโมเดลระหว่างโปรแกรม |
| 3MF | รูปทรง หน่วย สี วัสดุ หลายชิ้นในไฟล์เดียว | พิมพ์ 3 มิติรุ่นใหม่ |
| glTF / GLB | รูปทรง สี พื้นผิว หน่วยเป็นเมตร | แสดงโมเดลบนเว็บ |
- พิมพ์ 3 มิติทั่วไป: STL ใช้กันมานานและโปรแกรมสไลซ์ทั่วไปเปิดได้ 3MF เก็บข้อมูลได้มากกว่าถ้าโปรแกรมและร้านรองรับ
- อยากเก็บสีหรือหลายชิ้น: ใช้ 3MF
- เอาไปแสดงบนเว็บ: ใช้ glTF หรือ GLB
STL: ไฟล์รุ่นแรกของงานพิมพ์ 3 มิติ
หอสมุดรัฐสภาสหรัฐฯ (Library of Congress) บันทึกว่า STL ถูกกำหนดครั้งแรกในปี 1988 โดยบริษัท 3D Systems สำหรับเครื่องพิมพ์แบบ stereolithography ในยุคนั้น
STL เก็บ ผิวของโมเดลเป็นสามเหลี่ยม เท่านั้น มาตรฐานไม่ได้รองรับสีหรือพื้นผิว มีทั้งแบบข้อความ (ASCII) และแบบไบนารี ซึ่งแบบไบนารีพบบ่อยกว่าเพราะไฟล์เล็กกว่า
ในไฟล์ STL มีแค่ตัวเลขพิกัด ถ้าเปิดในโปรแกรมสไลซ์แล้วโมเดลเล็กหรือใหญ่ผิดปกติ ให้ตรวจหน่วยและปรับสเกลที่โปรแกรมนั้น
OBJ: มีสีได้ แต่ต้องมีไฟล์คู่
OBJ เริ่มใช้โดย Wavefront Technologies ราวปี 1990 เป็นไฟล์ข้อความที่ถูกใช้เป็นไฟล์กลาง ไม่ผูกกับโปรแกรมใด สีและพื้นผิวเก็บใน ไฟล์ .mtl แยก ซึ่งต้องส่งไปพร้อมกัน
ข้อควรรู้สำหรับงานพิมพ์: Prusa ระบุว่า PrusaSlicer ไม่นำข้อมูลวัสดุและพื้นผิวจากไฟล์ OBJ เข้ามา จะได้แค่รูปทรง
3MF: ไฟล์สำหรับงานพิมพ์ 3 มิติรุ่นใหม่
3MF พัฒนาโดย 3MF Consortium ซึ่งประกาศตั้งขึ้นพร้อมข้อกำหนดฉบับแรกในปี 2015 โดยมี Microsoft เป็นผู้ริเริ่ม ปัจจุบัน 3MF ได้รับการรับรองเป็นมาตรฐานสากล ISO/IEC 25422:2025
ภายในไฟล์ 3MF คือไฟล์ ZIP ที่มี XML อยู่ข้างใน ข้อกำหนดหลักระบุว่า
- ระบุ หน่วย ของโมเดลได้ ถ้าไม่ระบุจะถือเป็น มิลลิเมตร
- มี หลายชิ้น ในไฟล์เดียวได้ พร้อมตำแหน่งที่จะพิมพ์
- เก็บ สีและวัสดุ ของแต่ละชิ้นได้
Prusa อธิบายว่า 3MF เก็บได้มากกว่า STL ทั้งหลายโมเดล การตั้งค่าการสไลซ์ ภาพตัวอย่าง สี และพื้นผิว และไฟล์มักเล็กกว่า STL มาก PrusaSlicer ใช้ 3MF เป็นไฟล์โปรเจกต์ด้วย
ข้อควรระวัง: Bambu Lab ระบุว่า Bambu Studio บันทึก 3MF ตามส่วนขยาย Production Extension เป็นค่าเริ่มต้น โปรแกรมสไลซ์อื่นบางตัวจึงเปิดไฟล์ 3MF จาก Bambu Studio ไม่ได้
glTF และ GLB: สำหรับเว็บ ไม่ใช่สำหรับพิมพ์
glTF เป็นมาตรฐานเปิดจาก Khronos Group ที่ถูกเรียกว่า "JPEG ของ 3 มิติ" ออกแบบมาเพื่อส่งและเปิดโมเดลในโปรแกรมและเว็บได้เร็ว ข้อกำหนดระบุว่าระยะทั้งหมดมีหน่วยเป็น เมตร GLB คือ glTF แบบไฟล์เดียว เหมาะกับการแสดงโมเดลบนเว็บ แต่โปรแกรมสไลซ์ส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้เป็นไฟล์หลักสำหรับพิมพ์
โปรแกรมสไลซ์รองรับไฟล์อะไรบ้าง
- PrusaSlicer: 3MF, STL, STEP, OBJ, AMF โดยแนะนำ 3MF เป็นหลัก
- Bambu Studio: .3mf .stl .stp .step .amf .obj
แปลงไฟล์ 3 มิติในเบราว์เซอร์ ไม่ต้องอัปโหลด
เครื่องมือ แปลงไฟล์ 3D เปิดได้ 25 ชนิด และบันทึกได้ 13 ชนิด หมุนดูโมเดลได้ก่อนดาวน์โหลด ไฟล์ ไม่ถูกอัปโหลด
- STL เป็น 3MF และ OBJ เป็น 3MF: ได้ 3MF หน่วยมิลลิเมตร เก็บสีของแต่ละชิ้น (ไม่มีการตั้งค่าการสไลซ์)
- 3MF เป็น STL: สำหรับโปรแกรมหรือร้านที่รับแค่ STL
- OBJ เป็น STL และ GLB เป็น STL: เปลี่ยนโมเดลจากเว็บหรือเกมให้พร้อมพิมพ์
- ดูไฟล์ 3D: เปิดดูโมเดล ขนาด และจำนวนสามเหลี่ยม ก่อนส่งพิมพ์
เราไม่เปลี่ยนตัวเลขพิกัดของโมเดลเมื่อแปลง ถ้าไฟล์ต้นทางใช้หน่วยอื่น ให้ตรวจสเกลในโปรแกรมสไลซ์อีกครั้ง
หมายเหตุ
ข้อมูลในบทความนี้มาจากเอกสารของ Library of Congress, 3MF Consortium, Prusa, Bambu Lab และ Khronos Group ที่เปิดอ่านเมื่อ 28 กันยายน 2569 รายการไฟล์ที่โปรแกรมรองรับอาจเปลี่ยนตามเวอร์ชัน
