ป้าย "ลด 20% ลดเพิ่มอีก 10%" ดูเหมือนลด 30% แต่จ่ายจริงไม่ใช่ บทความนี้อธิบายสูตรคิดส่วนลด ตารางลดซ้อนที่เจอบ่อย และกฎเรื่องการแสดงราคาที่ผู้ซื้อควรรู้
สรุปสั้น ๆ
- ราคาหลังลด = ราคาเต็ม × (1 − ส่วนลด% ÷ 100)
- ลดซ้อน ส่วนลดต่อที่สองคิดจากราคาที่ลดแล้ว จึงได้น้อยกว่าเอาเปอร์เซ็นต์มาบวกกัน
- คิดให้เร็วด้วย คำนวณส่วนลด ใส่ได้ทั้งลดเป็น % ลดซ้อนสองต่อ และลดเป็นบาท
สูตรคิดส่วนลด
ตำรา Contemporary Mathematics ของ OpenStax ให้สูตรไว้ว่า
ส่วนลด = เปอร์เซ็นต์ส่วนลด × ราคาเดิม ราคาขาย = ราคาเดิม − ส่วนลด = ราคาเดิม × (1 − เปอร์เซ็นต์ส่วนลด)
ตัวอย่าง: เสื้อราคา 999 บาท ลด 15%
- ส่วนลด = 999 × 15 ÷ 100 = 149.85 บาท
- ราคาหลังลด = 999 − 149.85 = 849.15 บาท
ถ้าลดเป็นจำนวนบาท ก็แค่เอาราคาลบส่วนลด เช่น 1,590 บาท ลด 200 บาท เหลือ 1,390 บาท
ลดซ้อนสองต่อ ทำไมไม่เท่ากับบวกกัน
OpenStax อธิบายว่าเมื่อลดต่อกันสองครั้ง ให้คิดส่วนลดแรกก่อน แล้วคิดส่วนลดที่สองจากราคาที่ลดแล้ว
ราคาหลังลดซ้อน = ราคาเต็ม × (1 − d1 ÷ 100) × (1 − d2 ÷ 100)
ตัวอย่าง: 1,000 บาท ลด 20% แล้วลดอีก 10%
- ลดต่อแรก 20%: 1,000 → 800 บาท
- ลดต่อสอง 10% ของ 800 = 80 บาท: 800 → 720 บาท
- ประหยัดรวม 280 บาท = ลดจริง 28% ไม่ใช่ 30%
สลับลำดับกันก็ได้ผลเท่ากัน เพราะเป็นการคูณ ลด 10% ก่อนแล้วลด 20% ก็ได้ 720 บาทเหมือนกัน
ตารางลดซ้อนที่เจอบ่อย
| ป้ายบอก | ถ้าบวกกัน | ลดจริง |
|---|---|---|
| 10% + 10% | 20% | 19% |
| 20% + 10% | 30% | 28% |
| 30% + 30% | 60% | 51% |
| 50% + 20% | 70% | 60% |
| 50% + 50% | 100% | 75% |
ส่วนลดจริงคำนวณจาก 1 − (1 − d1) × (1 − d2) ตามสูตรข้างบน
โปรซื้อ 1 แถม 1 และลดชิ้นที่สอง คุ้มกี่ %
โปรเหล่านี้คิดเป็นส่วนลดต่อชิ้นได้ (คำนวณเอง ไม่ได้ยกจากแหล่งใด)
| โปร | จ่าย | ได้ | ส่วนลดเฉลี่ยต่อชิ้น |
|---|---|---|---|
| ซื้อ 1 แถม 1 | 1 ชิ้น | 2 ชิ้น | 50% |
| ซื้อ 2 แถม 1 | 2 ชิ้น | 3 ชิ้น | ประมาณ 33.33% |
| ชิ้นที่ 2 ลด 50% | 1.5 ชิ้น | 2 ชิ้น | 25% |
โปรแบบนี้คุ้มก็ต่อเมื่อคุณต้องการของทุกชิ้นจริง
การปัดเศษ
เครื่องคำนวณของเราคิดราคาแบบละเอียด แล้วปัดเป็นสตางค์ตอนท้ายครั้งเดียว ร้านค้าบางแห่งอาจปัดทีละขั้นหรือปัดเป็นบาท ยอดที่จ่ายจริงจึงอาจต่างกันเล็กน้อย ถ้าราคามี VAT แยกต่างหาก ใช้ คำนวณ VAT 7% ต่อได้ ส่วนการหาว่าราคาลดไปกี่ % จากราคาเดิมกับราคาใหม่ ใช้ คำนวณเปอร์เซ็นต์
กฎการแสดงราคาที่ผู้ซื้อควรรู้
หน้าร้าน: ประกาศคณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ ฉบับที่ 73 พ.ศ. 2569 ออกเพื่อให้ผู้บริโภคเปรียบเทียบราคาได้ก่อนตัดสินใจซื้อ
- ให้แสดงราคาไว้ที่สินค้าหรือบริเวณใกล้เคียง ต้องมีตัวเลขอารบิก ชัดเจน อ่านได้ง่าย
- ค่าใช้จ่ายอื่นที่เรียกเก็บต้องแสดงให้ชัดเจนและครบถ้วน คู่กับราคาสินค้า
- ราคาที่แสดง ต้องตรงกับราคาที่จำหน่าย แต่ขายต่ำกว่าราคาที่แสดงได้
ร้านออนไลน์: ประกาศฉบับที่ 72 พ.ศ. 2569 ให้แสดงราคาและรายละเอียดสินค้าในระบบออนไลน์ให้ชัดเจน ครบถ้วน และค่าใช้จ่ายอื่น เช่น ค่าส่ง ต้องแสดงคู่กับราคาสินค้า
เท่าที่เราอ่านประกาศทั้งสองฉบับ ไม่มีข้อที่บังคับให้ป้ายลดราคาต้องแสดงราคาเดิมหรือเปอร์เซ็นต์ส่วนลด
บทลงโทษ: พระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 มาตรา 40 ให้ผู้ไม่แสดงราคาหรือไม่ทำตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท ต่อมาพระราชบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 เปลี่ยนความผิดที่มีโทษปรับสถานเดียวของกฎหมายนี้เป็นความผิดทางพินัย
โฆษณาลดราคาที่ทำให้เข้าใจผิด: พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 มาตรา 22 ห้ามโฆษณาด้วยข้อความที่เป็นเท็จ เกินความจริง หรือทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับสินค้า และนิยามคำว่าสื่อโฆษณารวมถึงป้าย ส่วนประกาศ สคบ. เรื่องแนวทางการโฆษณาสินค้าหรือบริการ กำหนดว่าข้อความที่บอกเงื่อนไขเพิ่มเติมบนป้ายโฆษณา เช่น ดอกจันท้ายคำว่าลดราคา ต้องอ่านได้ชัด ตัดกับสีพื้น และมีขนาดไม่น้อยกว่าหนึ่งในสามของตัวอักษรที่ใหญ่ที่สุด และให้ตีความข้อความตามที่ผู้บริโภคเข้าใจ ไม่ใช่ตามเจตนาของผู้ขาย
ถ้าเจอปัญหา
- ราคาไม่ตรงป้าย หรือไม่แสดงราคา แจ้งกรมการค้าภายใน สายด่วน 1569
- โฆษณาหลอกลวง แจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) สายด่วน 1166
เก็บใบเสร็จและถ่ายรูปป้ายราคาไว้เป็นหลักฐาน
หมายเหตุ
ข้อมูลในบทความนี้มาจากตำรา Contemporary Mathematics ของ OpenStax (เปิดอ่านเมื่อ 25 กันยายน 2569), ประกาศและพระราชบัญญัติที่เผยแพร่บนเว็บไซต์กรมการค้าภายใน และเอกสารบนเว็บไซต์ สคบ. (เปิดอ่านเมื่อ 30 กันยายน 2569) ตารางลดซ้อนและตารางโปรเป็นการคำนวณจากสูตร บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย
