ถูกเลิกจ้างแล้วควรได้เงินชดเชยเท่าไร บทความนี้สรุปจาก พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับรวมของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน พร้อมตัวอย่างตัวเลข
อัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118
นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้ลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้าง ไม่น้อยกว่านี้
| ทำงานติดต่อกัน | ค่าชดเชยอย่างน้อย |
|---|---|
| ครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี | ค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน |
| ครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี | 90 วัน |
| ครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี | 180 วัน |
| ครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี | 240 วัน |
| ครบ 10 ปี แต่ไม่ครบ 20 ปี | 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
อัตรา 400 วันสำหรับคนที่ทำงานครบ 20 ปี เพิ่มโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 ส่วนลูกจ้างที่ได้ค่าจ้างตามผลงาน ให้คิดจากค่าจ้างของการทำงานจำนวนวันสุดท้ายเท่ากัน
ทำงานไม่ถึง 120 วัน มาตรานี้ไม่ได้กำหนดค่าชดเชยไว้
ตัวอย่าง
ลูกจ้างรายวัน ค่าจ้างอัตราสุดท้ายวันละ 400 บาท ทำงานมา 4 ปี อยู่ในช่วงครบ 3 ปีแต่ไม่ครบ 6 ปี จึงได้อย่างน้อย 180 × 400 = 72,000 บาท
ลูกจ้างรายเดือน มาตรา 118 ไม่ได้เขียนสูตรแปลงเงินเดือนเป็นรายวันไว้ แต่กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ตอบข้อหารือ (รง 0504/00683) ว่าให้ถือว่าเดือนหนึ่งมี 30 วัน เช่น เงินเดือน 15,000 บาท คือวันละ 500 บาท ซึ่งใช้เป็นฐานคำนวณค่าชดเชย ดังนั้น 30 วัน = 1 เดือน 90 วัน = 3 เดือน เป็นต้น เช่น เงินเดือน 20,000 บาท ทำงาน 4 ปี ได้อย่างน้อย 20,000 ÷ 30 × 180 = 120,000 บาท
เงินที่ได้ประจำเป็นจำนวนแน่นอน เช่น ค่าตำแหน่ง ค่าครองชีพ ค่าเดินทาง ต้องนำมารวมเป็นค่าจ้าง ส่วนโอที เบี้ยขยัน และค่ากะ ไม่นำมารวม (ข้อหารือ รง 0505/3286)
คำนวณของตัวเองได้ที่ เครื่องคำนวณค่าชดเชยเลิกจ้าง ถ้าไม่แน่ใจ ถามกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานได้ที่ สายด่วน 1506 กด 3 หรือ 1546
นับอายุงานยังไง
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานให้นับตั้งแต่วันแรกที่เข้าทำงานจนถึงวันสุดท้ายที่ทำงาน (ข้อหารือ รง 0505/2355) และมาตรา 19 ให้นับวันหยุดและวันลารวมด้วย เครื่องคำนวณค่าชดเชย นับให้อัตโนมัติ โดยเฉพาะคนที่ใกล้จะครบปี เช่น ทำงาน 2 ปี 11 เดือน ยังอยู่ช่วง 90 วัน ส่วนครบ 3 ปีพอดีจะได้ 180 วัน
อะไรนับว่า "เลิกจ้าง"
มาตรา 118 ให้ความหมายว่า การเลิกจ้างคือการกระทำใดที่นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อและไม่จ่ายค่าจ้าง ไม่ว่าจะเพราะสัญญาจ้างสิ้นสุดหรือเหตุอื่น รวมถึงกรณีที่นายจ้างไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้
- เกษียณอายุ: มาตรา 118/1 ให้ถือว่าการเกษียณตามที่ตกลงกันหรือที่นายจ้างกำหนด เป็นการเลิกจ้าง ถ้าไม่ได้กำหนดอายุเกษียณไว้ หรือกำหนดไว้เกิน 60 ปี ลูกจ้างที่อายุครบ 60 ปีขึ้นไปแจ้งขอเกษียณได้ มีผลเมื่อครบ 30 วันนับแต่วันที่แจ้ง และได้ค่าชดเชยตามมาตรา 118
- สัญญาจ้างมีกำหนดเวลา: ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้างตามกำหนดเวลานั้น แต่ใช้ได้เฉพาะงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของนายจ้าง งานชั่วคราว หรืองานตามฤดูกาล ที่ต้องเสร็จภายใน 2 ปี และทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง
กรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
มาตรา 119 กำหนดไว้ 6 กรณี
- ทุจริตต่อหน้าที่ หรือทำผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง
- จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย
- ประมาทเลินเล่อจนนายจ้างเสียหายอย่างร้ายแรง
- ฝ่าฝืนข้อบังคับ ระเบียบ หรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และนายจ้างเตือนเป็นหนังสือแล้ว (กรณีร้ายแรงไม่ต้องเตือน) หนังสือเตือนมีผลไม่เกิน 1 ปีนับแต่วันที่ทำผิด
- ละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ โดยไม่มีเหตุอันสมควร
- ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด (ถ้าเป็นความผิดโดยประมาทหรือลหุโทษ ต้องทำให้นายจ้างเสียหายด้วย)
ข้อสำคัญ: ถ้านายจ้างไม่ได้ระบุเหตุไว้ในหนังสือเลิกจ้าง หรือไม่ได้แจ้งเหตุตอนเลิกจ้าง จะยกเหตุนั้นขึ้นอ้างภายหลังไม่ได้
ค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า (ที่มักเรียกว่าค่าตกใจ)
เป็นเงินคนละก้อนกับค่าชดเชย
- มาตรา 17: สัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดเวลา (รวมถึงสัญญาทดลองงาน) ต้องบอกเลิกเป็นหนังสือเมื่อถึงหรือก่อนถึงวันจ่ายค่าจ้างงวดใด เพื่อให้มีผลในวันจ่ายค่าจ้างงวดถัดไป แต่ไม่ต้องบอกล่วงหน้าเกิน 3 เดือน
- มาตรา 17/1: ถ้านายจ้างเลิกจ้างโดยไม่บอกล่วงหน้าตามนี้ ต้องจ่ายค่าจ้างเท่ากับที่ลูกจ้างควรได้ นับแต่วันที่ให้ออกจนถึงวันที่การเลิกจ้างควรมีผล และจ่ายในวันที่ให้ออก
- ไม่ใช้กับการเลิกจ้างตามมาตรา 119
ต้องได้เงินภายในกี่วัน
- มาตรา 70: เมื่อเลิกจ้าง นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และเงินที่ต้องจ่ายตามกฎหมายนี้ ภายใน 3 วันนับแต่วันที่เลิกจ้าง
- มาตรา 9: ถ้าไม่จ่ายค่าชดเชยตามกำหนด ต้องเสียดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อปี และถ้าจงใจไม่จ่ายโดยไม่มีเหตุอันสมควร เมื่อพ้น 7 วันต้องเสียเงินเพิ่มอีก ร้อยละ 15 ทุก 7 วัน ของเงินที่ค้าง
กรณีพิเศษอื่น ๆ
- ย้ายสถานประกอบการ (มาตรา 120): นายจ้างต้องปิดประกาศล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วัน ลูกจ้างที่ได้รับผลกระทบต่อการดำรงชีวิตตามปกติ และไม่ประสงค์จะไปทำงานที่ใหม่ แจ้งเป็นหนังสือภายใน 30 วัน ได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราตามมาตรา 118
- ปรับปรุงหน่วยงานด้วยเครื่องจักรหรือเทคโนโลยี (มาตรา 121–122): ต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 60 วัน ถ้าไม่แจ้งต้องจ่ายเพิ่มเท่าค่าจ้าง 60 วัน คนที่ทำงานเกิน 6 ปีได้ค่าชดเชยพิเศษเพิ่มอีกอย่างน้อย 15 วันต่อปีที่ทำงาน รวมไม่เกิน 360 วัน
หมายเหตุ
ข้อมูลในบทความนี้มาจากพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับรวมของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ที่เปิดอ่านเมื่อ 29 กันยายน 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ถ้ามีข้อพิพาท ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน สายด่วน 1506 กด 3 หรือ 1546
