โฆษณาผ่อนรถ "ดอกเบี้ย 2.5%" หรือ "3%" ดูถูกกว่าดอกเบี้ยบ้าน 6% มาก แต่สองตัวเลขนี้ คิดคนละวิธี เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ บทความนี้อธิบายความต่างตามเอกสารของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และ สคบ. พร้อมวิธีเทียบข้อเสนอให้ถูก
สรุปสั้น ๆ
- ดอกเบี้ยคงที่ (flat rate) คิดดอกเบี้ยจากเงินต้นทั้งก้อนตลอดสัญญา มักใช้กับเช่าซื้อรถ
- ลดต้นลดดอก (effective rate) คิดดอกเบี้ยจากเงินต้นที่ยังเหลือในแต่ละงวด ใช้กับสินเชื่อเกือบทุกประเภท เช่น สินเชื่อบ้าน
- flat 3% ผ่อน 2–5 ปี เท่ากับลดต้นลดดอกประมาณ 5.6–5.7% ต่อปี
- เช่าซื้อรถเพื่อใช้ส่วนตัวมี เพดานดอกเบี้ยที่แท้จริง 10% (รถใหม่) 15% (รถใช้แล้ว) 23% (รถจักรยานยนต์) ต่อปี
ดอกเบี้ยคงที่ (flat rate) คิดยังไง
ธปท. อธิบายว่าดอกเบี้ยแบบเงินต้นคงที่มักใช้กับการเช่าซื้อรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ วิธีคิดมี 2 ขั้น
- ดอกเบี้ยทั้งหมด = เงินต้น × อัตราดอกเบี้ยต่อปี × จำนวนปี
- ค่างวด = (เงินต้น + ดอกเบี้ยทั้งหมด) ÷ จำนวนงวด
ตัวอย่างของ ธปท.: เช่าซื้อรถจักรยานยนต์ 100,000 บาท ดอกเบี้ย 3% ต่อปี ผ่อน 2 ปี (24 งวด)
- ดอกเบี้ยทั้งหมด = 100,000 × 3% × 2 = 6,000 บาท
- ค่างวด = (100,000 + 6,000) ÷ 24 = 4,416.67 บาทต่องวด
จุดสำคัญคือ ดอกเบี้ยคิดจาก 100,000 บาท ตลอด 2 ปี แม้ในงวดท้าย ๆ เราจะเหลือหนี้เงินต้นไม่มากแล้วก็ตาม
ลดต้นลดดอก (effective rate) คิดยังไง
ธปท. อธิบายว่าแบบลดต้นลดดอกคิดดอกเบี้ยจาก เงินต้นคงเหลือในแต่ละงวด ทุกครั้งที่จ่าย เงินส่วนหนึ่งเป็นดอกเบี้ย ที่เหลือไปลดเงินต้น งวดถัดไปดอกเบี้ยจึงน้อยลง
ถ้าผ่อนงวดละเท่ากัน ธปท. ให้สูตรค่างวดไว้ว่า ค่างวด = เงินกู้ ÷ [(1 − 1/(1+i)ⁿ) ÷ i] โดย i คืออัตราดอกเบี้ยต่องวด (ดอกเบี้ยต่อปีหาร 12) และ n คือจำนวนงวด
ตัวอย่างของ ธปท.: กู้ 12,000 บาท ดอกเบี้ย 24% ต่อปี ผ่อน 6 งวด ได้ค่างวด 2,142.31 บาท ในทางปฏิบัติผู้ให้กู้ปัดเป็น 2,150 บาท และงวดสุดท้ายจ่ายน้อยลงเหลือ 2,093 บาท เพราะคิดดอกเบี้ยตามจำนวนวันจริงของแต่ละเดือน
ทำไม flat 3% ไม่ได้ถูกอย่างที่เห็น
เพราะ flat คิดดอกเบี้ยจากเงินต้นเต็มก้อนตลอดสัญญา ถ้าแปลงเป็นแบบลดต้นลดดอกที่ให้ค่างวดเท่ากัน ตัวเลขจะสูงขึ้นเกือบเท่าตัว
ธปท. ให้วิธีแปลงคร่าว ๆ ว่า เอาดอกเบี้ย flat คูณ 1.8 เช่น flat 3% ≈ 5.4% ตัวเลขจริงขึ้นกับจำนวนงวด ตารางด้านล่างคำนวณแบบละเอียดด้วย เครื่องคำนวณค่างวด
| ข้อเสนอ | ค่างวด | ดอกเบี้ยรวม | ดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปี |
|---|---|---|---|
| 100,000 บาท flat 3% 24 งวด | 4,416.67 | 6,000.00 | ประมาณ 5.66% |
| 480,000 บาท flat 3% 60 งวด | 9,200.00 | 72,000.00 | ประมาณ 5.64% |
| 480,000 บาท flat 3% 48 งวด | 11,200.00 | 57,600.00 | ประมาณ 5.67% |
ตัวอย่าง 480,000 บาท มาจากหน้า "เช่าซื้อรถ" ของ ธปท. ซึ่งชี้ว่าผ่อนสั้นลงจาก 60 เป็น 48 งวด ประหยัดดอกเบี้ยได้ 14,400 บาท แม้ค่างวดต่อเดือนจะสูงขึ้น
เทียบข้อเสนอสองเจ้าให้ถูก
ธปท. ยกตัวอย่างว่า ร้าน A คิดดอกเบี้ย flat 4% ร้าน B คิดแบบลดต้นลดดอก 6% ถ้าดูตัวเลขเฉย ๆ A ดูถูกกว่า แต่เมื่อแปลงแล้ว A เท่ากับประมาณ 4% × 1.8 = 7.2% ซึ่งแพงกว่า B
วิธีเทียบที่ถูกคือ แปลงทุกข้อเสนอเป็นดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปีก่อน หรือเทียบดอกเบี้ยรวมที่ต้องจ่ายทั้งสัญญา
เพดานดอกเบี้ยเช่าซื้อรถ
สคบ. ออกประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา พ.ศ. 2565 ให้ธุรกิจเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา ใช้กับสัญญาที่ทำตั้งแต่ 10 มกราคม 2566 และใช้กับบุคคลธรรมดาที่นำรถไปใช้ส่วนตัวเท่านั้น
- เพดานดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปี: รถยนต์ใหม่ไม่เกิน 10% รถยนต์ใช้แล้วไม่เกิน 15% รถจักรยานยนต์ไม่เกิน 23%
- ส่วนลดเมื่อปิดบัญชีก่อนกำหนด (ส่วนลดของดอกเบี้ยที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ)
- ชำระค่างวดมาไม่เกิน 1 ใน 3 ของสัญญา ได้ไม่น้อยกว่า 60%
- ตั้งแต่ 1 ใน 3 แต่ไม่เกิน 2 ใน 3 ได้ไม่น้อยกว่า 70%
- เกิน 2 ใน 3 ได้ส่วนลดทั้งหมด
- เบี้ยปรับเมื่อจ่ายล่าช้า ไม่เกิน 5% ต่อปี คิดจากยอดที่ผิดนัดเท่านั้น
ข้อที่หลายคนเข้าใจผิด: สคบ. ชี้แจงว่าประกาศนี้ ไม่ได้เปลี่ยนการผ่อนรถเป็นแบบลดต้นลดดอก วิธีคิดยังเป็นแบบคงที่เหมือนเดิม ส่วนอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงใช้กำหนดเพดาน หน้า "เช่าซื้อรถ" ของ ธปท. ระบุด้วยว่า สคบ. กำหนดให้ระบุอัตราดอกเบี้ยแบบลดต้นลดดอกไว้ในสัญญา
ธปท. ออกประกาศที่ 55/2568 (2 ธันวาคม 2568) กำหนดเพดานเดียวกันนี้กับผู้ให้เช่าซื้อที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. ด้วย
เพดานดอกเบี้ยสินเชื่ออื่นที่ควรรู้
ตามเอกสารของ ธปท. อัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงของสินเชื่อที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท.
- สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ ไม่เกิน 25% ต่อปี (ถ้าใช้ทะเบียนรถเป็นหลักประกัน ไม่เกิน 24%)
- บัตรเครดิต ไม่เกิน 16% ต่อปี
คำนวณค่างวดของคุณเอง
ใช้ เครื่องคำนวณค่างวด ใส่ยอดจัด ดอกเบี้ย และจำนวนงวด
- เลือก คงที่ (flat) ถ้าเป็นข้อเสนอผ่อนรถ ช่อง "ดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปี" จะบอกตัวเลขที่เอาไปเทียบกับเพดานหรือกับข้อเสนออื่นได้
- เลือก ลดต้นลดดอก ถ้าเป็นสินเชื่อบ้านหรือสินเชื่อส่วนบุคคล
ถ้าอยากรู้ว่าเงินที่ไม่ได้เอาไปดาวน์จะงอกเงยเท่าไรถ้าฝากไว้ ใช้ เครื่องคำนวณดอกเบี้ยทบต้น เทียบดูได้
หมายเหตุ
ข้อมูลในบทความนี้มาจากเอกสารของธนาคารแห่งประเทศไทยและสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคที่เปิดอ่านเมื่อ 28 กันยายน 2569 ดอกเบี้ยที่แท้จริงในตารางคำนวณด้วยเครื่องคำนวณค่างวดของเรา เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการเงินหรือกฎหมาย ควรอ่านสัญญาและสอบถามผู้ให้กู้ก่อนตัดสินใจ
